DEVENTER / ZUTPHEN – Op 12 mei vindt in de regio Midden-IJssel een grootschalig onderzoek plaats naar de omvang van dak- en thuisloosheid. De gemeenten Deventer, Olst-Wijhe, Raalte, Zutphen en Lochem slaan de handen ineen voor de zogenaamde ETHOS-telling. Hiermee willen de gemeenten ook de ‘onzichtbare’ groep daklozen beter in beeld krijgen om hun beleid effectiever af te stemmen.
Met de deelname sluit de regio Midden-IJssel zich aan bij een landelijk initiatief van Hogeschool Utrecht en Kansfonds, waaraan dit jaar in totaal 96 gemeenten in 11 regio’s deelnemen. In onze regio zetten maar liefst 100 verschillende organisaties zich in om de telling uit te voeren.
Zicht op de verborgen groep
Het doel van de ETHOS-telling is breder dan alleen het tellen van mensen die op straat slapen. Juist de mensen die niet direct zichtbaar zijn voor instanties, worden met dit onderzoek gezocht. Marjam Smeekens van de Hogeschool Utrecht legt uit dat de reguliere landelijke cijfers vaak tekortschieten voor lokaal beleid.
“Bij de ETHOS-telling hanteren we een bredere definitie zodat ook de verborgen groep dak- en thuisloze mensen in beeld komt. Denk aan kinderen, 65-plussers en mensen die bijvoorbeeld in een auto of op een vakantiepark verblijven in plaats van op straat of in de opvang,” aldus Smeekens.
Wethouder Ilse Duursma van centrumgemeente Deventer onderstreept het belang van dit initiatief: “Ieder mens verdient een eigen thuis, maar voor een deel van onze inwoners is dat helaas niet vanzelfsprekend. Met deze telling krijgen we beter zicht op mensen die tijdelijk bij anderen verblijven of op onzekere plekken wonen.”
Brede samenwerking in de regio
Op 12 mei vullen professionals van uiteenlopende organisaties een korte, anonieme vragenlijst in over de mensen zonder stabiele woonplek die zij die dag tegenkomen. De kracht van de telling zit in de diversiteit van de deelnemende instanties. In de regio Midden-IJssel doen onder andere mee:
- Huisartsen en scholen
- Maatschappelijke opvang en buurthuizen
- Woningcorporaties, kerken en vrijwilligersorganisaties
- Vakantieparken en zelfs de dierenopvang
Volgens regionaal coördinator Laura Pruik zorgt deze gezamenlijke aanpak niet alleen voor betere cijfers, maar ook voor bewustwording: “Het ontbreken van een veilige thuisbasis heeft een enorme impact op het dagelijks leven. Dit inzicht helpt ons om gerichter in actie te komen.”
“Het begin van verandering is gezien worden”
Voor ervaringsdeskundige Jona (24) is de telling bittere noodzaak. Zij raakte op haar 20e dakloos terwijl ze nog studeerde en werkte. “Ik was geen stereotype dakloos persoon, maar een schaduw onder de mensen. Ik overleefde van bank tot bank met slechts één tas vol schoolboeken,” vertelt ze.
“Deze ervaring heeft me geleerd dat dakloze mensen gezien moeten worden. We hebben allemaal behoefte aan steun en verbinding. De ETHOS-telling is cruciaal, want het begin van verandering is gezien worden.”
Naar een landelijk beeld en beter beleid
De resultaten van eerdere tellingen in andere regio’s hebben al geleid tot concreet nieuw beleid. Zo zijn in Den Haag de regels voor hospitaverhuur versoepeld en hebben steden als Nijmegen en Tilburg een ‘Wonen Eerst-aanpak’ vormgegeven op basis van de verzamelde data.
De resultaten van deze vierde telronde, waarbij ook de grote G4-steden zijn aangesloten, worden op 9 december 2026 bekendgemaakt. Naar verwachting kan er dan voor het eerst een betrouwbaar landelijk beeld worden geschetst van de werkelijke omvang van dak- en thuisloosheid in Nederland.
